Nội dung cuốn sách "Từ khởi nghiệp đến M&A"

tu-khoi-nghiep-den-m-aĐây là cuốn sách kể về cuộc đời và sự nghiệp của bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng, Nhà sáng lập và Chủ tịch Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ. Cuốn sách được chia làm 4 phần với 11 chương và 1 lời tựa. Cấu trúc của cuốn sách được phân bổ theo trình tự thời gian với lối “cổ điển”. Tức là câu chuyện sẽ khởi đi từ khi nhân vật còn là một cậu bé để đến được quá trình hình thành nhân cách rồi học tập, làm việc và khởi nghiệp.


Đó là câu chuyện về một bác sỹ khi mới 30 tuổi đã giữ chức giám đốc bệnh viện và là người trẻ nhất trong toàn ngành giữ chức vụ tương tự vào thập niên 80. Đó là, sự thật về  một người có hơn 10 năm không được hành nghề y vì không có nơi nào tiếp nhận. Đó là câu chuyện về bác sỹ đầu tiên của Việt Nam thành lập phòng khám tư nhân vào năm 1997, khi luật khám chữa bệnh chưa quy định điều này.
Và rồi, cuốn sách lại tiếp nối với những thách thức đối với một đời người mà không phải ai cũng đủ dũng khí và may mắn vượt thoát được. Bạn có tưởng tượng có khi nào bạn khởi sự kinh doanh ở tuổi 47 để rồi 10 năm sau lúc 57 tuổi bạn đối mặt với khoản nợ lên đến 300 tỷ và đối mặt với nguy cơ mất hoàn toàn sản nghiệp vào tay ngân hàng? Câu chuyện trên không phải là tình tiết trong phim khoa học viễn tưởng. Nó chính là sự thật mà bác sỹ Tùng đã phải vượt qua trong quá trình khởi nghiệp của mình.
Đến đây, độc giả sẽ thắc mắc, cách thức nào để vượt qua thách thức ghê gớm ấy. Câu trả lời chính là phương thức M&A.

 

Chương 3: Đầu tư lãng mạn.

QUYẾT ĐỊNH  ĐẦU TƯ CỦA MỘT BÁC SỸ

tu-khoi-nghiep-den-m-aNhững thành công bước đầu của Hoàn Mỹ, với sự mở rộng nhanh  chóng hệ thống các bệnh viện, đã ngay lập tức thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư.  Trong số đó, có Sacombank, mà đặc biệt là cá nhân ông Đặng Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng Quản trị ngân hàng này. Đó là năm 2005.

“Anh Thành  nói với tôi rằng, nếu xây dựng một bệnh viện ở Đà Lạt, thì sẽ rất tốt về mặt hiệu quả kinh doanh. Anh còn bảo, anh có được sự ủng hộ rất lớn từ chính quyền địa phương về cả đất đai, lẫn chính sách khuyến khích đầu tư”, Nguyễn Hữu Tùng kể lại.

Bị thuyết phục, Nguyễn Hữu Tùng và anh Đặng Văn Thành đã đi Đà Lạt. Và quả thực, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng rất ủng hộ, khuyến khích kế hoạch đầu tư một bệnh viện Hoàn Mỹ tương tự như ở Sài Gòn.  Thậm chí, mọi việc còn diễn tiến nhanh  đến không ngờ. Ngay ngày hôm sau, thư ký của Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng đã đưa Nguyễn Hữu Tùng đi xem đất. Đây quả là một sự kiện bất ngờ, nếu xét đến những rườm rà trong thủ tục hành chính của các địa phương vào thời bấy giờ.

Một tuần  sau, anh  Đặng Văn Thành  và nhóm  cổ đông đã tìm đến khu đất mà hiện nay, Hoàn Mỹ - Đà Lạt đang tọa lạc. Đó là đồi Long Thọ.  Nguyễn Hữu Tùng lại lên Đà Lạt một lần nữa và quá phấn khích trước những  thuận  lợi đến không ngờ, quyết định đầu tư được đưa ra.

“Mọi việc diễn tiến rất nhanh. Tất cả đều sẵn sàng để đầu tư. Về tài chính thì anh Thành bảo chứng, có Sacombank đứng sau lưng”, anh nhớ lại.

Có địa điểm, anh mời KTS. Hồ Thiệu Trị tham gia thiết kế theo hướng giữ được nét kiến trúc châu Âu cho bệnh  viện.  Còn  Sacombank, cho vay ngay 10 triệu USD để Tùng đầu tư xây dựng Hoàn Mỹ - Đà Lạt. Vào thời điểm đó, dường như quá hưng phấn và say sưa với kế hoạch đầu tư mới, anh gần như không lưu tâm đến hiệu quả kinh doanh của dự án này.

“Quá nhiều điều kiện thuận lợi đến.  Tôi như đang bay, quá say sưa với kế hoạch đầu tư những công trình để đời cho Đà Lạt, mà không hề lưu tâm đến những khía cạnh khác liên quan”, Tùng thú nhận.

Trên thực tế, anh tin tưởng và phó thác toàn bộ vấn đề tài chính cho phía Sacombank.  Không quan tâm đến nguyên tắc kiểm soát rủi ro, cũng như những giới hạn cần có trong đầu tư tài chính.

Lúc này, Nguyễn Hữu Tùng và gia đình anh Đặng Văn Thành quyết định thành lập một liên danh giữa Hoàn Mỹ và Sacombank. Số cổ phần mà anh Thành nắm giữ trong liên danh là 33%. Một số cổ đông khác ở Đà Lạt nắm giữ 9%. Số còn lại 58% là của Nguyễn Hữu Tùng, đại diện cho Hoàn Mỹ.

“Vào thời điểm đó, tôi chỉ có tư duy của một bác sỹ làm quản lý, chứ không phải là nhà kinh doanh đúng nghĩa. Tôi chỉ đơn giản nghĩ rằng, cổ phần của mình nhiều hơn nhóm  của anh Thành thì sẽ dễ làm việc hơn, chứ không biết được rằng, tỷ lệ cổ phần đó ảnh hưởng đến cơ cấu công ty ở mức nào”, anh chia sẻ.

Khởi đầu thuận lợi, nhưng không ngờ, đây lại là một dự án đầu tư không khả thi.  Không chỉ gặp khó khăn do thời tiết, địa hình không phù hợp, mà còn khó cả trong kinh doanh.

Mất 3 năm để thi công, Nguyễn Hữu Tùng đã phải lên lên, xuống xuống Đà Lạt không dưới 300 lần.

“Bản thân công ty thi công cũng không hình dung được những khó khăn của địa hình   và họ thậm chí đã phải ‘đánh đu’ với nó.  Còn bản thân tôi, cũng đã dồn hết cả tâm sức và trí tuệ vào công trình này”, anh cho biết.

Được cái, sau khi hoàn thành, Bệnh viện Hoàn Mỹ - Đà Lạt trở thành một tuyệt tác về mặt kiến trúc ở Đà Lạt và được Tạp chí Further Art bầu chọn là công trình có kiến trúc bệnh viện đẹp nhất châu Á vào năm 2006.

Mọi khó khăn chỉ thực sự đến khi bệnh viện này bắt đầu đi vào hoạt động. Lúc ấy, số nợ của Nguyễn Hữu Tùng với Sacombank là rất lớn.

Bản thân anh Thành và nhóm cổ đông Sacombank không hề tham gia vào quá trình xây dựng Hoàn Mỹ, nên không thấy được những gian nan và khó khăn mà Nguyễn Hữu Tùng và nhóm kiến trúc sư, công ty xây dựng gặp phải. Họ chỉ thấy rằng, dự án triển khai quá chậm, ngoài dự kiến và dường như cũng đã thấy khả năng trả nợ của anh là khá khó khăn.

Gần như cùng lúc đó, vào năm 2004, Nguyễn Hữu Tùng lại động thổ dự án Bệnh viện Hoàn Mỹ - Cửu Long ở Cần Thơ. Khoản tiền mà anh phải bỏ ra để có được mảnh đất rộng 4 ha mà hiện tại, Hoàn Mỹ - Cửu Long đang tọa lạc, lên đến 33 tỷ đồng.

Để có kinh phí đầu tư bệnh viện này, Nguyễn Hữu Tùng lại tiếp tục vay của Sacombank 10 triệu USD. Sở dĩ lại là 10 triệu USD, bởi đây là thỏa thuận  về định mức cho vay của Sacombank đối với bất kỳ dự án bệnh viện nào của Hoàn Mỹ.  Trong dự án này, Tùng cũng đã ngỏ ý mời Sacombank tham gia đầu tư, nhưng anh Thành từ chối.

Năm 2006, Bệnh viện Hoàn Mỹ - Cửu Long chính thức đi vào hoạt động với quy mô 500 giường, góp phần  hiện thực hóa giấc mơ của Tùng về việc đưa bệnh viện đến gần với người dân hơn.  Giấc mơ mà ngay từ những ngày đầu sáng lập và xây dựng Hoàn Mỹ, Tùng đã hướng đến.

“Mơ ước của tôi là giảm 30% dân số của Đồng bằng sông Cửu Long đến khám bệnh ở Sài Gòn. Tôi xây bệnh viện ở Cần Thơ là vì điều này, chứ thật tình, không hề nghĩ đến bài toán đầu tư tài chính mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng phải nghĩ tới”, Tùng thành thật chia sẻ.

Nhưng sự phát  triển  rất nhanh  về hệ thống  bệnh viện, mà không hề có phương án tài chính khả dĩ, khiến công nợ của Hoàn Mỹ càng lúc càng rất lớn. Là những người kinh doanh tài chính, nhóm cổ đông Sacombank đã nhìn thấy rủi ro hiển hiện trước mắt.


MẤT KIỂM  SOÁT TÀI CHÍNH

Năm 2006, khi Hoàn Mỹ - Đà Lạt vẫn đang trong quá trình xây dựng, nhóm cổ đông Sacombank, mà đứng đầu là ông Thành,  đã muốn tạo ra một tình huống khả dĩ để ra đi.  Họ trách móc, rồi nghi ngờ cả sự trung thực của anh trong việc điều hành, quản lý dự án Hoàn Mỹ - Đà Lạt.

“Tôi đã thẳng thắn trao đổi với anh Thành,  rằng nếu đã không tin cậy nhau, thì chỉ có hai cách: hoặc tôi ra đi,  hoặc nhóm  của anh  Thành  phải ra đi”, Tùng kể.

Và phương án được Tùng đề nghị là: nếu anh Thành tiếp nhận Hoàn Mỹ - Đà Lạt, thì hoàn lại số tiền mà anh đầu tư bằng mệnh giá. Anh sẽ chuyển giao toàn bộ dự án cho nhóm cổ đông của ông Thành. Hai bên đồng ý với phương án đó.

Nhóm cổ đông Sacombank đã mời nhân sự ở một bệnh viện lớn tại TP.HCM  và một số bác sỹ có tiếng vào quản lý Hoàn Mỹ - Đà Lạt, nhưng cuối cùng, họ vẫn không thể quản lý được và muốn  mời Nguyễn Hữu Tùng quay lại. Nhưng sự thật là, nhóm cổ đông Sacombank đã chuyển nhượng cổ phần của mình cho một cổ đông khác, với mức giá cao gấp hai lần so với mệnh giá.

Vào thời điểm đó, Nguyễn Hữu Tùng phải chạy vạy khắp nơi để trả cả vốn lẫn lời khoản vay 10 triệu USD. Nhưng với anh khi ấy, dù nợ nần tiền bạc là một gánh nặng, nhưng cũng không nặng bằng gánh nặng tinh thần.  Sự ra đi của nhóm cổ đông Sacombank, đối với anh mà nói, lại như một sự giải thoát.  Có điều, trong anh, vẫn bức bối, đau lòng vì tình cảm bạn bè đã bị rạn nứt chỉ vì chuyện làm ăn.

“Căng thẳng về tài chính, nhưng tôi cũng rất mừng, vì ít nhất, đã có giải pháp cho chuyện này.  Tôi mặc cả mức giá gấp 1,5 lần mệnh giá và họ đồng ý gần như ngay lập tức”, anh chia sẻ.

Năm 2007, Nguyễn Hữu Tùng quyết định nâng cấp hệ thống Bệnh viện Hoàn Mỹ thành Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ. Anh cũng chính thức rời khỏi vị trí bác sỹ điều trị hằng ngày và quản lý trực tiếp, mà chỉ quản lý ở tầm vĩ mô.  Mục tiêu của anh vào lúc này là dồn công nợ về một mối để các bác sỹ quản lý từng bệnh viện không bị áp lực. Hơn nữa, anh cũng nghĩ rằng, cá nhân anh phải chịu trách nhiệm cho những quyết định sai lầm trước đó.

Thực ra vào thời điểm ấy, Nguyễn Hữu Tùng cũng còn đang ấp ủ kế hoạch xây dựng lại bệnh viện ở số 4 Hoàng Việt, quận Tân Bình thành  một cơ ngơi bề thế hơn. Nhưng vì diện tích khu đất quá nhỏ, nên năm 2007 (khi mối “lương duyên” giữa anh và nhóm anh Thành còn “mặn nồng”), anh quyết định bán đi và vay tiếp Sacom- bank 50 tỷ đồng để mua miếng đất ở số 60, Phan Xích Long, để hiện thực hóa ước vọng của mình.

Nhưng đi cùng với các kế hoạch xây dựng thêm các

Bệnh viện Hoàn Mỹ, nói đúng hơn là sau 4 năm 2004 - 2007, say sưa với khát vọng mở rộng và phát triển hệ thống bệnh viện của riêng mình, Nguyễn Hữu Tùng bỗng nhận ra những sai lầm của mình và thấy những khát vọng ấy không chỉ khó thực hiện mà còn phương hại đến xã hội. “Nếu khát vọng mà không có nội lực, không chuẩn bị sẵn nguồn lực thì dễ dẫn đến nguy cơ phá vỡ cấu trúc xã hội”, anh chia sẻ.

“Có lẽ, tôi đã quá chú tâm đến chuyện mở rộng hệ thống bệnh viện, mà không hề nghĩ tới khía cạnh tài chính, kinh doanh”, anh thừa nhận thêm.

Năm 2008, số tiền mà Nguyễn Hữu Tùng vay của Sacombank đã lên đến 320 tỷ đồng.  Nhìn khoản nợ khổng lồ, anh mới vỡ lẽ ra rằng, tài chính là vô cùng quan trọng.  Anh bắt đầu lờ mờ lo sợ, mình có khả năng sẽ không còn được sở hữu Hoàn Mỹ nữa.

“Khi bộ phận tín dụng của Sacombank đòi nợ, tôi mới giật mình nhận ra điều này. Tôi biết, mình sẽ phải trả giá đắt cho các quyết định đầu tư mang tính lãng mạn của chính mình”, Nguyễn Hữu Tùng nhớ lại.

Có lẽ, không ai có thể hình dung được, trong Tập đoàn Hoàn Mỹ lúc đó, không hề có bộ phận nào chuyên trách về tài chính đúng nghĩa, mà chỉ có bộ phận kế toán và thủ quỹ.  Vậy mà điều đó lại là sự thực.  Không một  ai phụ  trách và giúp đỡ Nguyễn Hữu Tùng về mặt tài chính.  Và chuyện trả giá, gần như là lẽ đương nhiên.

“Tôi đã có một bài học đáng giá. Bài học này đã giúp tôi trả lời được các câu hỏi tưởng chừng cơ bản và dễ trả lời nhất: Ta là ai? Ta đang làm gì? Và ta sẽ đi về đâu?”, anh chia sẻ.

Nhưng sự trả giá khiến anh cảm thấy mình dường như… trưởng thành hơn.  Trưởng thành trong nhận thức về quản lý, quản trị và lãnh đạo doanh nghiệp. Và điều đó giúp anh hiểu ra rằng,  khát khao, ước vọng nhưng thiếu tính toán và thiếu hiểu biết sẽ để lại những hệ lụy khôn lường, không chỉ đối với riêng anh, mà còn cho những người xung quanh, thậm chí cả xã hội.

Buồn rầu,  lo lắng, nhưng  anh  chỉ âm thầm  chịu đựng, mà không dám thổ lộ với gia đình.  Phần vì bản tính kiên cường, phần vì anh cũng sợ, người thân sẽ không hiểu và không tiếp tục ủng hộ các kế hoạch kinh doanh của mình.

“Tôi rất sợ mọi người, kể cả người thân, không đủ tầm để hiểu về những kế hoạch của tôi.  Họ có thể sẽ ngăn cản tôi. Và đó là lý do tôi từ chối bất kỳ sự quan tâm nào và không thổ lộ khó khăn của mình với bất kỳ ai”, anh tâm sự.

Nói về tính cách kiên cường này của Nguyễn Hữu Tùng, Allen Yu, một nhà môi giới và tư vấn tài chính, người sau này đã gặp anh như một định mệnh, chia sẻ: “Điều đáng nể nhất ở anh Tùng chính là sự kiên cường.  Khi làm việc với anh, tôi đã nhận thấy điều đó. Còn một điểm khác mà tôi khâm phục anh, đó là lòng đam mê nghề nghiệp đến lạ lùng”.

Thực ra, vào lúc khó khăn nhất, anh cũng đã tâm sự với vợ. Nhưng chỉ nói một cách đơn giản thế này: “Có một số khó khăn của bệnh viện mà anh phải giải quyết. Có lẽ, chúng ta sẽ phải tìm một ngôi nhà khác để sinh sống. Em hãy thông cảm cho anh”, anh kể thế.

Lúc đó, anh đã quyết định bán nhà để trả nợ, nhưng kế hoạch không thành,  vì đúng  lúc thị trường  bất động sản đóng băng. Vậy là, anh phải chạy vạy khắp nơi để giải quyết chuyện nợ nần.

Khó khăn bộn bề, nhưng điều an ủi, niềm vui lớn nhất của anh lúc này là nhận được sự chia sẻ của gia đình.  Vợ anh, dù không hiểu tường tận mọi chuyện, nhưng tin chồng nên vẫn sẵn sàng kế hoạch mướn nhà. Tình cảm ấy giống như một đốm lửa được nhen lên giữa đêm đông, mang lại cho anh sự ấm áp, giúp anh có thể vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Đó là cái giá quá đắt mà Tùng phải trả cho quyết định mà chính anh gọi đó là “đầu tư lãng mạn”. Liệu rằng, Tùng có qua được sự khủng hoảng trầm trọng vào thời điểm 58 tuổi hay không? Liệu rằng anh sẽ mất trắng sự nghiệp, và nhất là danh dự, lòng tin của nhân viên, cộng đồng xã hội và những hy vọng của riêng mình vào cái tuổi không còn nhiều sức sáng tạo nữa?

Anh sẽ phải làm gì để thoát ra nó, để tiếp tục theo đuổi khát vọng đem đến cho người dân thụ hưởng các dịch vụ y tế tốt.  Và liệu rằng khát khao “đem bệnh viện đến gần người dân” của anh sẽ bị phá sản sau 10 năm anh vất vả gầy dựng? Bài học nào cần rút ra sau giai đọan vô cùng khó khăn này?

Đó thực sự là câu hỏi không dễ trả lời. Đó thực sự là điều mà không mấy người hình dung về một kết thúc tốt đẹp.

Khi tôi hỏi Tùng, vào thời điểm đó, tâm trạng của anh thực sự là như thế nào? Anh chân tình chia sẻ: “Khi ra khỏi bệnh viện trên đường về nhà tôi không biết mình đi qua những con đường bằng cách nào. Cũng giống như việc cách đây hơn mười năm khi đi đọc phim thuê và ngồi trông trẻ ở nhà trẻ Hoa Lư, tôi không biết mình phải làm sao để quay trở lại với ngành y?”

Tất cả những thách thức và sự trả giá của Tùng là quá nặng nề và đau đớn.  Và đây chính là bài học cho bất kì nhà quản lý, doanh nhân nào trong tình huống tương tự.

Nhưng không lẽ, mọi thứ lại dừng lại? Độc giả đừng vội kết luận như thế.  Riêng tôi, khi nghe câu chuyện đến lúc này, tôi thật sự rùng mình về những gì Tùng đã trả qua.  Nhưng tôi không tin mọi thứ sẽ dừng lại ở đó.

Bởi vì, như chính Tùng nói: “Không có gì là không thể”! Và chúng ta sẽ chứng kiến sự vượt thoát vĩ đại của Tùng ở phần tiếp theo của câu chuyện.