Những tờ báo đầu tiên ở phương Tây

La Gazette, Muse Historique, Mercure Galant, Le journal de savants, Nieuwe Tydinghe, orante or News from Italy, Germany, Hungaria, Spain and France, Aviso Relation oder Zeitung, Sincoro, Gaceta, The Present State, Publick Occurences Both Foreign and Domestick, Boston News Letter

Quốc gia
Tên báo + Người sáng lập
Bối cảnh ra đời
Nội dung
Thông tin thêm
Pháp

La Gazette của Theophraste Renaudot

Theophraste là một y sỹ. Năm 1630 ông mở một văn phòng tin tức và quảng cáo -> thu thập thông tin – viết ra – phân phát cho các con bệnh. Bản chép không đủ -> in bán cho người khỏe mạnh. 30/5/1631 La Gazette ra đời

Đăng tin tức trong triều vua, lễ sinh nhật, đám cưới, đám tang của các nhân vật lớn, thuật các ngày lễ, cuộc vui chơi, động đất, bão, hỏa hoạn, tội ác, vụ kiện, cuộc hành trình

1762 La Gazette trở nên đồ sộ, xuất bản với định kỳ ngắn hạn hơn, mang tên Gazette de France có trang trí dấu hiệu của nhà vua -> trở thành công báo

Muse Historique của Loret
Nhỏ hơn, xuất hiện sau tờ Gazette
Trào lộng, viết bằng văn vần
 
Mercure Galant của Donneau de Vise
Xuất bản 1672

Tin chính trị, văn nghệ, những chuyện hào hoa in bên cạnh những tin về Hàn lâm viện, văn kiện, bài giảng, bài hát, bài luận

 
Le journal de savants của Demis de Sallo
1665
Mọi chuyện về văn chương, nhận xét, phê bình
Về sau bị giới văn nghệ ghét
 

1665 có 19 tờ báo được phép xuất bản, hầu hết là các đặc san chuyên biệt

 

Nền quân chủ Pháp ngày càng trở nên chuyên chế nên một số nhà báo Pháp chạy sang Anh, Đức, Ý, Hà Lan -> một số báo được chuyển về Pháp

Hà Lan

Nieuwe Tydinghe của Abraham Verhoever 

 

Tình hình chiến sự, xuất bản hàng tuần  từ 5/1605.

 

Nhiều số của tờ này giá 2 xu, 16 trang và được in đến 4 lần.

Một tờ của Van Hilten, và một tờ của Broer Janszoom bằng tiếng Pháp và Anh để xuất cảng sang hai nước này.

1618
 
 
Anh

Corante or News from Italy, Germany, Hungaria, Spain and France của Nathaniel Butter

1621
 

Ở Anh những nhà báo đấu tranh với chính quyền  không chịu lùi bước trước những hành vi độc ác, dã man.

Năm 1641 (Charles I), báo chí được tự do 2 năm, mọc lên như nấm và chống đối chính quyền + giáo hội.

Tường thuật những vụ tranh luận ở nghị viện mà không được phép của nghị viện

1643, bị kiểm duyệt và đàn áp

Khoảng 19 năm giữa sự sụp đổ và khôi phục triều đại Stuart có khoảng 200 tờ báo sinh ra và chết đi

Cách mạng 1668: triều đại nữ hoàng Anne là thời kỳ hoàng kim của văn chương và báo chí

1693: việc kiểm duyệt được bãi bỏ
Đức

Aviso Relation oder Zeitung, khuynh hướng Tin Lành và tờ Relation (khuynh hướng Công giáo)

 
ra đời năm 1609
 

Chiến tranh 30 nam 1618 – 1648 giúp báo chí phát triển. Các phe đối lập đã sử dụng báo chí để chiến đấu như một thứ vũ khí lợi hại.

Ý
Sincoro của Lucas Assan
1646
 
 
Tây Ban Nha
Gaceta
1661 ở Madrid
 
 
Mỹ

The Present State of the New English Affairs

1689, In một kỳ, thỉnh thoảng tung ra để hưởng lợi tức khắc

Tình trạng công việc làm ăn tại Mỹ
 

Publick Occurences Both Foreign and Domestick của Benjamin Harris

25/9/1690

Benjamin dời London đến Boston vào năm 1686 để làm lại cuộc đời. Ông mở một tiệm sách và một quán cà phê. Với tờ báo này, ông tuyên bố sẽ giúp người đọc hiểu hoàn cảnh trong và ngoài nước để họ dễ làm ăn buôn bán. Tờ báo sẽ in mỗi tháng 1 kỳ và có thể nhiều hơn nếu tin tức dồi dào. Tờ báo sẽ giúp “sửa đổi cái tinh thần dối trá đang ngự trị giữa chúng ta”

Một cơn dịch, một vụ tự tử, 2 vụ hỏa hoạn, 2 tên mọi bị đại úy người Anh hành hạ, dự định của vua William chống lại bọn phản động Ai Len

Thống đốc bang Massachusettes và hội đồng thấy trong mấy trang báo in khổ 30*15 có nhiều ý nghĩ có tầm mức xa rộng, được in ra chẳng có phép tắc gì cả nên đã hạ lệnh cấm. Sau số báo duy nhất, Harris phải bỏ cuộc.

14 năm sau (sang thế kỷ 18), nền báo chí Mỹ mới thực sự mở đầu với tờ Boston News Letter của John Campbell (1704)

Boston News Letter của John Campbell
1704
 
Mở đầu nền báo chí Mỹ


(Theo TS Huỳnh Văn Tòng)