Báo chí, truyền thông là tòng phạm gây nên đạo đức xã hội suy thoái

con trẻ đang khổ vì việc họcKhi tôi nói đến “tòng phạm” tức là tôi muốn nói lỗi của hệ thống giáo dục là chủ yếu. Đó là trả lời của PGS Văn Như Cương khi trả lời phỏng vấn PetroTimes chủ đề "Con trẻ đang khổ vì việc học". Một môi trường giáo dục sạch ở các trường học hiện nay thật khó tìm thấy? Chúng ta có nên đổ lỗi cho kinh tế thị trường không?

 

PV: Chúng ta chỉ ra quá nhiều vấn đề bất cập trong giáo dục nhưng thực chất vấn đề chính nằm ở đâu bởi đã từng có những năm tháng, chúng ta thiếu đủ thứ, mà vẫn có những thế hệ vàng…? Chúng ta có nên nghĩ rằng đây là việc chung của toàn xã hội, chứ không chỉ riêng Bộ Giáo dục và Đào tạo, thưa ông?

PGS Văn Như Cương: Một câu hỏi rất hay! Đúng là đã từng có thời kỳ mà nền giáo dục chúng ta được đánh giá là bông hoa đẹp của chế độ. Trong những năm tháng đầy gian khó, nền giáo dục đã cho ra lò những thế hệ vàng, những thế hệ làm nên những chiến thắng lẫy lừng trong các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược. Thế rồi sao? Chúng ta đã thắng trong chiến tranh nhưng trong hòa bình và xây dựng đất nước thì chúng ta lại thua, nghĩa là chúng ta chậm tiến và tụt hậu. Nguyên nhân chính là khi hết chiến tranh chúng ta hăm hở lao vào làm ăn kinh tế, lao vào xây dựng, lao vào hiện đại hóa đất nước, lao vào hòa nhập… đúng cả nhưng chúng ta lại quên mất giáo dục. Chúng ta quên mất rằng “giáo dục là quốc sách hàng đầu” là chân lý đúng với mọi thời đại và mọi nơi trên thế giới này.

PV: Đạo đức xã hội suy thoái, chạy trường chạy lớp tốn kém, nhiều sát thủ máu lạnh có gương mặt trẻ thơ, kiếm, dao vào tận lớp học… Theo ông, nếu đổ lỗi cả cho ngành giáo dục về những vấn đề này liệu có đúng không?

PGS Văn Như Cương: Cố nhiên giáo dục có lỗi trong các hiện tượng như vậy, tuy nhiên “tòng phạm” cũng không ít: gia đình, xã hội, cơ chế thị trường, phim ảnh, báo chí, truyền thông, Internet, trò chơi điện tử… Nói chung chẳng có ai ngoài cuộc cả.

PV: Tuy nhiên, một môi trường giáo dục sạch ở các trường học hiện nay thật khó tìm thấy? Chúng ta có nên đổ lỗi cho kinh tế thị trường không, thưa ông?

PGS Văn Như Cương: Khi tôi nói đến “tòng phạm” tức là tôi muốn nói lỗi của hệ thống giáo dục là chủ yếu.

PV: Trên thực tế, những hạn chế của giáo dục được nói đi nói lại và cũng có không ít các nhà giáo bắt đúng bệnh, có hẳn thuốc chữa nhưng năm này sang năm khác, hiện trạng này vẫn không nhúc nhích. Theo ông, nguyên nhân này do đâu, vì đâu?

PGS Văn Như Cương: Không muốn đổi mới, sợ đổi mới, không dám đổi mới là những nguyên nhân dẫn đến sự trì trệ của ngành giáo dục…

PV: Nhưng lý do vì sao lại không muốn, không dám, thưa ông?

PGS Văn Như Cương: Có lẽ là vì những thất bại của các lần đổi mới trước đây. Hình như đối với giáo dục càng sửa thì càng sai. Bất kỳ một thay đổi nào cũng bị cộng đồng săm soi, suy xét bởi vì cái thay đổi đó đụng chạm đến tất cả mọi gia đình… Cho nên người ta rất ngại đổi mới, chỉ mong rằng hết nhiệm kỳ ta về hưu, hạ cánh an toàn là được.

 con-tre-dang-kho-vi-viec-hoc

Balô sách vở nặng vai

PV: Rồi nữa, các hội thảo, các diễn đàn đều thấy rất nhiều những ý kiến tâm huyết, những đề án, những gợi mở, thế nhưng tại sao không ai làm gì, không ai hành động mà chỉ thấy… chờ, thưa ông?

PGS Văn Như Cương: Có ý kiến thì nói, mở hội thảo thì đọc tham luận, có suy nghĩ thì viết đề án… nhưng không thể ai muốn làm gì thì làm. Phải chờ có định hướng chung hoặc phải chờ để xin phép được làm điều này điều nọ trong một cơ sở cụ thể nào đó. Dẫu sao các ý kiến, các gợi mở, các dự án đề nghị, các bài báo, các tham luận… đều mang ý nghĩa tích cực. Trong đề án đổi mới đã được thông qua có thể hiện nhiếu ý kiến của các chuyên gia giáo dục…

PV: Đề án đổi mới giáo dục đã có, ông có ý kiến gì về câu chuyện này. Theo ông, đề án này có thật sự thuyết phục?

PGS Văn Như Cương: Rất đáng mừng là đề án đổi mới giáo dục đã được thông qua. Đề án đã nhìn thẳng hơn vào thực trạng giáo dục hiện nay và cũng đã thấy thấp thoáng những ý tưởng đổi mới khá mạnh dạn…

Nếu cuộc đổi mới giáo dục lần này là “một trận đánh lớn” (như ông Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) thì rất cần có một vị tướng bản lĩnh và bộ phận tham mưu, cố vấn đầy kinh nghiệm và hết lòng vì tương lai đất nước. Mong lắm thay!

PV: Rất nhiều người cho rằng, đổi mới giáo dục bắt đầu là từ giáo viên, ông có cho rằng giáo viên là điều tiên quyết và quan trọng nhất hay không?

PGS Văn Như Cương: Cố nhiên trên mặt trận giáo dục thì giáo viên là người lính. Người lính không hết lòng, không đánh giỏi thì làm sao có thắng lợi được. Bởi vậy mọi đổi mới giáo dục đều phải xuất phát từ giáo viên. Các trường sư phạm phải biết trước sẽ đổi mới những gì, như thế nào, để đưa vào chương trình đào tạo của trường mình nhằm tạo ra những giáo viên tương lai có thể thực hiện được sự đổi mới đó. Mặt khác họ lại phải có kế hoạch đào tạo lại những giáo viên đã ra trường trước đây nhằm đáp ứng yên cầu mới… Bởi vậy vai trò của các trường sư phạm là rất lớn và có tính quyết định...

PV: Với kinh nghiệm cá nhân của thầy, để thực sự đổi mới thì việc cần làm ngay là gì?

PGS Văn Như Cương: Việc cần làm ngay là tổ chức thực hiện ngay cái đề án đã được thông qua.

PV: Xin cảm ơn PGS!